تابلو طرح نگارگری توتی‌نامه مدل G01722 فریم مشکی

نگارگری توتی‌نامه این نگارگری ارزشمند که به دوران اوج هنر در دربار اکبر، امپراتور گورکانی هند (حدود سال ۱۵۶۰ میلادی) تعلق دارد، صحنه‌ای نمادین از داستان «توتی‌نامه» یا «داستان‌های طوطی» را به تصویر کشیده است. در این اثر هنری، لحظه‌ای حساس از چهل‌مین شب داستان روایت شده است که در آن طوطی به نام «توتی»، در حال متوقف کردن «خجسته» است. خجسته قصد دارد تا با معشوق خود به سر ببرد، اما طوطی با سخنانی حکیمانه او را به شنیدن داستانی دیگر فرا می‌خواند. این صحنه، نمونه‌ای عالی از ترکیب روایت ادبی و تصویرگری در هنر مینیاتور هند است. داستانی که طوطی برای خجسته تعریف می‌کند، روایتی از همسر تاجری به نام «شهرآرا» است که با زیرکی و فریب، همسر خود را فریب داده تا بتواند به رابطه‌ای پنهانی دست یابد. پس‌زمینه این داستان در شهر نیشابور، یکی از شهرهای تاریخی و فرهنگی ایران در شمال شرقی کشور، رخ می‌دهد. این پیوند میان هنر گورکانی هند و روایت‌های ایرانی، نشان‌دهنده عمق ارتباطات فرهنگی و ادبی بین این دو تمدن در آن دوران است و نشان می‌دهد که چگونه داستان‌های ایرانی با زبانی بصری در دربار هند بازآفرینی می‌شدند. از نظر فنی، این اثر که بر روی کاغذ خلق شده است، دارای لایه‌ای از سبز رنگ مسی به نام «وریدگریس» است که در گذر زمان واکنش شیمیایی نشان داده و باعث تیره شدن و آسیب‌دیدگی بخشی از کاغذ شده است. این تغییر رنگ که ناشی از ماهیت خورنده این رنگدانه تاریخی است، خود به بخشی از هویت و تاریخچه اثر تبدیل شده و گواهی بر قدمت و اصالت این نگارگری در قرن ششم هجری است.